Verschil financial en business controller

In vacatures worden de titels door elkaar gebruikt. In de praktijk zijn het twee verschillende banen, voor twee verschillende mensen. De een kijkt terug en zorgt dat het klopt. De ander kijkt vooruit en zorgt dat er iets mee gebeurt.

Wie het verschil kent, solliciteert gerichter. En wie een controller zoekt, weet beter wat hij eigenlijk nodig heeft.

Verschil financial controller en business controller in één tabel

	Financial controller	Business controller
Kijkt naar	Wat is er gebeurd?	Wat gaat er gebeuren, en wat doen we eraan?
Kern van het werk	Maand- en jaarafsluiting, rapportage, interne controle, compliance	Budget en forecast, analyses, businesscases, sturen op resultaat
Belangrijkste gesprekspartner	De accountant, de administratie, de CFO	Directie, sales, operations
Wordt afgerekend op	Juistheid en tijdigheid	Invloed op beslissingen
Typische achtergrond	Accountancy, RA of AA, post-hbo Controlling	Bedrijfseconomie, RC, soms een niet-financiële start

De financial controller is de bewaker van de cijfers. Als de jaarrekening klopt en de accountant weinig vragen heeft, heeft hij zijn werk goed gedaan.

De business controller is de financiële sparringpartner van het management. Als de directie een beslissing anders neemt door zijn analyse, heeft hij zijn werk goed gedaan.

In het mkb is het vaak één persoon

Dit onderscheid komt uit grote organisaties, waar beide rollen een eigen afdeling hebben. In het mkb ligt het anders.

Bij een bedrijf met vijftig tot tweehonderd medewerkers is er meestal één controller, die allebei doet. De eerste twee weken van de maand is hij financial controller: afsluiten, aansluiten, rapporteren. De laatste twee weken zou hij business controller moeten zijn.

Wat wij in gesprekken met controllers vaak terughoren, is dat die tweede helft er niet van komt. De afsluiting loopt uit, er is een vraag van de bank, het ERP-systeem doet iets onverwachts. En zo is iemand met de titel controller jarenlang vooral bezig met terugkijken.

Dat is voor beide kanten onbevredigend. De directeur wil iemand die meedenkt en krijgt rapportages. De controller wil meer invloed en komt niet aan analyseren toe. De oplossing zit meestal niet in een andere controller, maar in de administratie eronder: als die op orde is, komt er tijd vrij.

Wat verdien je?

Volgens de salarisgids van WR ligt het gemiddelde voor een business controller op € 5.500 bruto per maand en voor een financial controller op € 5.050.

Niveau	Financial controller	Business controller
Junior	€ 3.900 – € 4.500	€ 4.000 – € 5.000
Medior	€ 4.500 – € 5.700	€ 5.000 – € 6.000
Senior	€ 5.700 – € 6.600	€ 6.000 – € 7.000

Bruto per maand. Bron: WR salarisgids.

Het verschil is er, maar het is kleiner dan veel mensen verwachten: een paar honderd euro per niveau. Voor Groningen noemt WR een gemiddelde van ongeveer € 5.200 voor een business controller, tegenover € 6.000 in Amsterdam.

Een kanttekening: WR merkt zelf op dat de titels in vacatures vaak door elkaar worden gebruikt. De salariscijfers per titel zijn dus minder zuiver dan de tabel doet lijken. Kijk naar wat de functie inhoudt, niet naar wat erboven staat.

Welke rol past bij jou?

Het is geen kwestie van beter of slechter. Het zijn andere talenten.

Je bent waarschijnlijk een financial controller als je voldoening haalt uit een afsluiting die klopt, als je onrustig wordt van een aansluiting die niet loopt, en als je liever een gefundeerd antwoord geeft dan een snel antwoord.

Je bent waarschijnlijk een business controller als je bij elk cijfer wilt weten waarom het zo is, als je het niet erg vindt om met onvolledige informatie een inschatting te geven, en als je graag aan tafel zit bij mensen die geen financiële achtergrond hebben.

Dat laatste wordt onderschat. Een business controller moet een salesdirecteur kunnen vertellen dat zijn favoriete klant geld kost, en dat zo doen dat het gesprek daarna nog doorgaat. Dat is een andere vaardigheid dan een sluitende balans.

De overstap van financial naar business

Veel financial controllers willen op termijn naar business control. Het is de meest gevraagde stap die wij in finance tegenkomen, en ook de stap waar de meeste verwachtingen niet uitkomen.

Drie dingen helpen.

Begin waar je zit. Je hoeft niet van baan te wisselen om een analyse te maken waar niemand om vroeg. Wie bij de maandrapportage één pagina toevoegt met wat opvalt en wat hij zou doen, is al begonnen.

Leer de operatie kennen. Een business controller die niet weet hoe een order door het magazijn gaat, blijft een financial met een andere titel. Loop een dag mee in de productie of met sales.

Wees eerlijk over wat je achterlaat. Business control is minder afgebakend. Er is geen moment waarop het af is, en je krijgt vaker ongelijk. Niet iedereen die het wil, vindt het ook leuk.

En andersom: goede financial controllers zijn schaars en waardevol. Dat het vaak als tussenstap wordt gezien, doet het vak tekort.

Voor werkgevers: weet wat je zoekt

Een vacature voor “een controller die ook strategisch meedenkt” trekt twee soorten kandidaten aan, en stelt ze allebei teleur als het werk voor tachtig procent uit afsluiten bestaat. Beschrijf de verdeling eerlijk. Dat scheelt een mismatch na een halfjaar.